Monumentale graftombe en levensgrote sculpturen opgegraven in Pompeii: een nieuw venster op de oude Romeinse samenleving

Bij een opmerkelijke archeologische doorbraak hebben opgravingen in de necropolis Porta Sarno, net buiten de oude stadsmuren van Pompeii, een monumentale graftombe aan het licht gebracht die versierd is met bijna levensgrote grafbeelden. Dit biedt nieuwe inzichten in de Romeinse begrafenisgebruiken, religie en sociale hiërarchie.

Ontdekking en context

De monumentale graftombe werd blootgelegd in het kader van het lopende onderzoeksproject 'Investigating the Archaeology of Death in Pompeii' (Onderzoek naar de archeologie van de dood in Pompeii ), een multidisciplinair project waarbij het Archeologisch Park van Pompeii en de Universiteit van Valencia betrokken zijn. Hoewel het gebied al gedeeltelijk was onderzocht tijdens eerdere opgravingen in de jaren negentig, werd tijdens recente werkzaamheden die in juli 2024 van start gingen een brede grafmuur met meerdere grafnissen blootgelegd, bekroond met een opvallende hoogreliëfafbeelding van twee figuren.

Het gebeeldhouwde reliëf: een paar bevroren in de tijd

Boven aan de muur van het graf staan twee bijna levensgrote gebeeldhouwde figuren, een man en een vrouw, gebeeldhouwd in een hoogreliëfstijl die uitzonderlijk zeldzaam is voor grafkunst in Zuid-Italië. De figuren dateren vermoedelijk uit de late Republikeinse periode (late 2e - 1e eeuw v.Chr.), een tijd waarin Pompeii bloeide als Romeinse stad voordat het in 79 n.Chr. door de Vesuvius werd verwoest.

De vrouwelijke figuur is rijk gedetailleerd: ze draagt sieraden zoals oorbellen, armbanden en een opvallende halve maanvormige 'lunula'-ketting – een symbool dat door Romeinse vrouwen werd gedragen en mogelijk verband hield met religieuze functies. Sommige deskundigen veronderstellen dat ze een priesteres was van Ceres, de Romeinse godin van de landbouw, vruchtbaarheid en moederschap, op basis van de ceremoniële symbolen die ze vasthoudt en draagt.

De mannelijke figuur, eveneens in klassieke kleding, vertegenwoordigt mogelijk een familielid of een bekende – wellicht haar echtgenoot of zoon – maar zonder inscripties blijft dit onzeker. Wat echter wel duidelijk is, is dat het grafmonument is gemaakt voor personen met een belangrijke positie in de Pompeiaanse samenleving.

Wat dit betekent voor het begrijpen van Pompeii

Deze vondst is niet alleen belangrijk vanwege zijn artistieke kwaliteit, maar ook vanwege wat hij onthult over Romeinse begrafenisrituelen en sociale rollen. Hoge reliëfsculpturen van deze omvang zijn ongebruikelijk in de regio, wat erop wijst dat de begraven personen waarschijnlijk vooraanstaande burgers waren. De ontdekking helpt archeologen beter te begrijpen hoe de oude Pompeianen de doden herdachten en hoe religieuze en familiale rollen met elkaar verweven waren in het culturele weefsel van de stad.

Tentoonstelling en bezoekerservaring

Na hun ontdekking werden de sculpturen zorgvuldig vervoerd naar de Palestra Grande op de opgravingssite van Pompeii, waar ze werden gerestaureerd. Ze werden de blikvangers van de tentoonstelling 'Being a Woman in Ancient Pompeii', die op 16 april 2025 opende en tot begin 2026 te zien is. De tentoonstelling verkent gender, status en het dagelijks leven in de oude stad, waarbij vondsten zoals deze sculpturen worden gebruikt om de geschiedenis voor bezoekers tot leven te brengen.

Plan uw bezoek

Terwijl Pompeii steeds nieuwe geheimen prijsgeeft onder de lagen vulkanische as, kunnen bezoekers vandaag zowel de oude straten als de steeds veranderende tentoonstellingen met recente vondsten verkennen. De officiële informatie over de site, zoals openingstijden en ticketopties, wordt regelmatig bijgewerkt en helpt toeristen bij het plannen van hun bezoek om deze bijzondere vondsten met eigen ogen te zien.